Yıllık Planlar

Vitamin Öğretmen Yıllık Planları size, zengin bir bilgisayar destekli eğitim materyali olan Vitamin'i derslerinizde daha etkin kullanabilmeniz için yol göstermek üzere sunulmuştur.

29.11 / 03.12 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Potansiyel ve kinetik enerjilerin birbirine dönüşebileceğini örneklerle açıklar.
  • Mekanik Enerji Korunumu
  • Enerji Dönüşümü ve Hız
  • Kinetik Enerji ve Yer Çekimi Potansiyel Enerjisinin Birbirine Dönüşümü
  • Elektrik Santrali Tasarlayalım
  • Güneş Enerjisi
  • Alıştırmalar - Enerji Dönüşümleri
  • Özet - Enerji Dönüşümleri
Hangi Kuvvet iş Yapar?

Hangi Durumda Daha Kolay Yukarı Çıkarırız?
Enerjiyi Vardan Yok, Yoktan Var Edemeyiz!
Öğrenciler belirli bir yükseklikten bir cismin serbest bırakılması, hareket eden bir cismin belirli bir yüksekliğe çıkması, sıkıştırılmış bir yayın önüne konulan bir cismi fırlatması veya hareketli bir cismin bir yayı sıkıştırması olaylarını tartışarak potansiyel ve kinetik enerjinin birbirine dönüşümlerini fark eder. Çeşitli enerji dönüsümlerini araştırarak enerjinin korunduğu sonucuna ulaşırlar.
Enerjinin, harcanması, tüketilmesi ve kullanılması günlük dilde sıkça geçer. Böyle durumlarda enerjinin yok olmadığı, genellikle başka bir enerjiye dönüştüğü vurgulanmalıdır. BSB
Değişik kaynaklardan yararlanarak bilgi (çevrede, sınıfta gözlem ve deney yaparak, fotoğraf, kitap, harita veya bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak) toplar.
Enerji dönüşümlerinden hareketle, enerjinin korunduğu sonucunu çıkarır. Hangi Kuvvet iş Yapar?

Hangi Durumda Daha Kolay Yukarı Çıkarırız?
Enerjiyi Vardan Yok, Yoktan Var Edemeyiz!
Öğrenciler belirli bir yükseklikten bir cismin serbest bırakılması, hareket eden bir cismin belirli bir yüksekliğe çıkması, sıkıştırılmış bir yayın önüne konulan bir cismi fırlatması veya hareketli bir cismin bir yayı sıkıştırması olaylarını tartışarak potansiyel ve kinetik enerjinin birbirine dönüşümlerini fark eder. Çeşitli enerji dönüsümlerini araştırarak enerjinin korunduğu sonucuna ulaşırlar.

Enerjinin harcanması, tüketilmesi ve kullanılması günlük dilde sıkça geçer. Böyle durumlarda enerjinin yok olmadığı, genellikle başka bir enerjiye dönüştüğü vurgulanmalıdır.

Çeşitli enerji türlerini araştırır ve bunlar arasındaki dönüşümlere örnekler verir. Türkçe dersi “Okuma” dil becerisi ilişkilendirilir. Hangi Kuvvet iş Yapar?

Hangi Durumda Daha Kolay Yukarı Çıkarırız?
Enerjinin, harcanması, tüketilmesi ve kullanılması günlük dilde sıkça geçer. Böyle durumlarda enerjinin yok olmadığı, genellikle başka bir enerjiye dönüştüğü vurgulanmalıdır.

FTTÇ
Teknolojinin aynı konuda tarih içinde farklılıklar gösterdiğini, değişim geçirdiğini ve yeni geliştirilen teknoloji ürünlerinin öncekilerden izler taşıdığını fark eder ve bu durumu örneklerle açıklar.

Bilimin ve teknolojinin gelişmesinde önemli bir sürükleyici gücün bireysel, toplumsal ve çevresel ihtiyaçlar olduğunu fark eder.

Bireyin teknoloji geliştirirken veya kullanırken sonuçları hakkında kendine, topluma, çevreye ve yasalara karsı sorumluluk hissetmesi gerektiğini anlar.

Fen ve teknolojiye dayalı mesleklere ve bu mesleklerde çalısan kisilere (kadın ve erkek), olabildiğince kendi yakınları veya tanıdıkları arasından örnek verir.

Tutum ve Değer
Denemeye sürekli isteklidir (İç motivasyonu vardır.).
Demokratik süreçlere güven duyar.
Mantığa, bilime ve teknolojiye güven duyar.
İnsanlığın refahına katkı sağlayan gelişmeleri ve kişileri takdir eder.
Temiz ve sağlıklı yaşamaya gayret eder ve/veya böyle yaşayanları takdir eder.
Kendisine ve çevresine saygılı davranır (Gürültü yapmaz, çevresine zarar vermez, başkalarının hakkını çiğnemez, âdil ve dürüsttür.).

Güneş enerjisinden yararlanma yollarına örnekler verir. 5. sınıfın “Işık ve Ses” ünitesinde ışığın yayılması ve ısığın maddeyle karşılaşması ile ilgili öğrenilenler hatırlatılmalıdır. Hangisi Işığı En Çok Soğurur?

Hipotezi Test Edelim

Güneş Ocağı

Küçük Bilim İnsanı Araştırıyor: Güneş Enerjisi
Öğrenciler, internet, kütüphaneler, ilgili kurum ve kuruslardan güneş enerjisinin önemini, etkilerini, kullanım alanlarını, avantaj ve dezavantajlarını arastırır. Bilgisayar kullanarak arastırma sonuçlarını raporlaştırır ve sunarlar.

FTTÇ
Fen ve teknoloji uygulamalarının birey, toplum ve çevre üzerine olumlu veya olumsuz etkiler yapabileceğini anlar.
04.12 / 11.12 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Bir kuvvetin yönünün nasıl değiştirilebileceği hakkında tahminlerde bulunur ve tahminlerini test eder.
  • İş Yapma Kolaylığı Sağlayan Sistemler
  • Basit Makine Nedir?
  • Kaldıraç Yardımıyla Cisimlerin Dengelenmesi
  • Kaldıraç
  • Sabit Makara
  • Hareketli Makara
  • Palanga
  • Makaralarda Giriş ve Çıkış Kuvvetlerinin Bulunması
  • Eğik Düzlem Yardımıyla Cisimlerin Taşınması
  • Eğik Düzlem
  • Vida
  • Kama
  • Çıkrık
  • Dişli Çark
  • Kuvvetin Yönünü Değiştiren Basit Makineler
  • Bileşik Makinelerde Kuvvet Kazancının Hesaplanması
  • Alıştırmalar - Basit Makineler
  • Özet - Basit Makineler

Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önemi kavrayabilme.
Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önem belirtilerek, Atatürk’ün bilim ve teknoloji konusundaki sözlerine örnekler verilecektir.

Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
Basit Makineler İşlerimizi Kolaylastırır
Öğrenciler ağır bir cismi, nasıl hareket ettirebilecekleri veya bu cismi daha yüksek bir yere nasıl çıkarabilecekleri gibi konular hakkında tartışarak tahminlerde bulunur. Tahminlerini basit deneylerle test ederler. Cisimlere etki eden kuvvetlerin yönlerini, uyguladıkları kuvvetlerin yönleri ile karşılaştırırlar. Kullandıkları basit makinelerin uygulanan kuvvetlerin yönlerini değistirebileceğini fark ederler. Daha sonra öğrenciler basit makine ile yapılan bir işi, basit makinekullanmadan yapmaya çalışırlar. Basit makine kullandıkları ve kullanmadıkları durumları karşılaştırarak sonuçlarını tartışırlar. Basit makinelerin uygulanan kuvvetin yönünü değistirerek ve genellikle daha küçük bir kuvvetle aynı işi yapmaya yardım edecekleri sonucuna ulasırlar. Basit makinelere örnekler vererek günlük hayattaki uygulamalarını belirtirler.
Basit makinelerle ilgili matematiksel bağıntılara girilmeden öğrencilerin basit makineleri tanımaları ve bunların sağladığı kolaylıkları fark etmeleri sağlanmalıdır.

Basit makinelerin bize fazladan bir enerji sağlamadığı, yani enerji üretmedikleri, aksine sürtünmeden dolayı enerji kaybına yol açtığı vurgulanmalıdır.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethederken gemilerin Haliç’e nasıl indirildiği ve Arşimet’in basit makinelerle ilgili çalışmalarından söz edilebilir.
BSB
Nesneleri (cisim, varlık) ve olayları duyu organlarını veya gözlem araç gereçlerini kullanarak gözlemler.

Gözlem, çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar hakkında fikir öne sürer.

Kurduğu hipotezi sınamaya yönelik bir deney önerir.
Bir kuvvetin yönünü ve/veya büyüklüğünü değiştirmek için kullanılan araçları basit makineler olarak isimlendirir. Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
Basit Makineler İşlerimizi Kolaylaştırır
Öğrenciler ağır bir cismi, nasıl hareket ettirebilecekleri veya bu cismi daha yüksek bir yere nasıl çıkarabilecekleri gibi konular hakkında tartışarak tahminlerde bulunur. Tahminlerini basit deneylerle test ederler. Cisimlere etki eden kuvvetlerin yönlerini, uyguladıkları kuvvetlerin yönleri ile karşılaştırırlar. Kullandıkları basit makinelerin uygulanan kuvvetlerin yönlerini değiştirebileceğini fark ederler. Daha sonra öğrenciler basit makine ile yapılan bir işi, basit makine kullanmadan yapmaya çalışırlar. Basit makine kullandıkları ve kullanmadıkları durumları karşılaştırarak sonuçlarını tartışırlar. Basit makinelerin uygulanan kuvvetin yönünü değiştirerek ve genellikle daha küçük bir kuvvetle aynı işi yapmaya yardım edecekleri sonucuna ulaşırlar. Basit makinelere örnekler vererek günlük hayattaki uygulamalarını belirtirler.
Basit makine çeşitleri olarak eğik düzlem, kaldıraç, makara ve dişliler verilir.
Basit makine kullanarak uygulanan “giriş” kuvvetinden daha büyük bir “çıkış” kuvveti elde edilebileceğini fark eder. Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
Basit Makineler İşlerimizi Kolaylaştırır
Öğrenciler ağır bir cismi, nasıl hareket ettirebilecekleri veya bu cismi daha yüksek bir yere nasıl çıkarabilecekleri gibi konular hakkında tartışarak tahminlerde bulunur. Tahminlerini basit deneylerle test ederler. Cisimlere etki eden kuvvetlerin yönlerini, uyguladıkları kuvvetlerin yönleri ile karşılaştırırlar. Kullandıkları basit makinelerin uygulanan kuvvetlerin yönlerini değiştirebileceğini fark ederler. Daha sonra öğrenciler basit makine ile yapılan bir işi, basit makine kullanmadan yapmaya çalışırlar. Basit makine kullandıkları ve kullanmadıkları durumları karşılaştırarak sonuçlarını tartışırlar. Basit makinelerin uygulanan kuvvetin yönünü değiştirerek ve genellikle daha küçük bir kuvvetle aynı işi yapmaya yardım edecekleri sonucuna ulaşırlar. Basit makinelere örnekler vererek günlük hayattaki uygulamalarını belirtirler.
Basit makinelerden bahsederken “giriş kuvvetleri” ve “çıkış kuvvetleri” terimleri bir sistemi ifade etmesi nedeniyle tercih edilir. Ancak uygun yerlerde “uygulanan kuvvet” ve “doğan kuvvet” terimleri de kullanılabilir.

Basit makinelerle ilgili matematiksel bağıntılara girilmeden öğrencilerin basit makineleri tanımaları ve bunların sağladığı kolaylıkları fark etmeleri sağlanmalıdır.
BSB
Nesneleri (cisim, varlık) ve olayları duyu organlarını veya gözlem araç gereçlerini kullanarak gözlemler.

Kurduğu hipotezi sınamaya yönelik bir deney önerir.

Cetvel, termometre, tartı aleti ve zaman ölçer gibi ölçme araçlarını tanır.

Büyüklükleri,uygun ölçme araçları kullanarak belirler.

Büyüklükleri, birimleri ile ifade eder.

Gözlem ve araştırmaları ve elde ettikleri sonuçları sözlü, yazılı ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun şekillerde sunar ve paylaşır.
Bir işi yaparken basit makine kullanmanın enerji tasarrufu sağlamayacağını ,sadece iş yapma kolaylığı sağlayacağını belirtir.

Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önemi kavrayabilme.
Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önem belirtilerek, Atatürk’ün bilim ve teknoloji konusundaki sözlerine örnekler verilecektir.

Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
Basit Makineler İşlerimizi Kolaylastırır
Öğrenciler ağır bir cismi, nasıl hareket ettirebilecekleri veya bu cismi daha yüksek bir yere nasıl çıkarabilecekleri gibi konular hakkında tartışarak tahminlerde bulunur. Tahminlerini basit deneylerle test ederler. Cisimlere etki eden kuvvetlerin yönlerini, uyguladıkları kuvvetlerin yönleri ile karşılaştırırlar. Kullandıkları basit makinelerin uygulanan kuvvetlerin yönlerini değistirebileceğini fark ederler. Daha sonra öğrenciler basit makine ile yapılan bir işi, basit makinekullanmadan yapmaya çalışırlar. Basit makine kullandıkları ve kullanmadıkları durumları karşılaştırarak sonuçlarını tartışırlar. Basit makinelerin uygulanan kuvvetin yönünü değistirerek ve genellikle daha küçük bir kuvvetle aynı işi yapmaya yardım edecekleri sonucuna ulasırlar. Basit makinelere örnekler vererek günlük hayattaki uygulamalarını belirtirler.
Basit makinelerle ilgili matematiksel bağıntılara girilmeden öğrencilerin basit makineleri tanımaları ve bunların sağladığı kolaylıkları fark etmeleri sağlanmalıdır.

Basit makinelerin bize fazladan bir enerji sağlamadığı, yani enerji üretmedikleri, aksine sürtünmeden dolayı enerji kaybına yol açtığı vurgulanmalıdır.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethederken gemilerin Haliç’e nasıl indirildiği ve Arşimet’in basit makinelerle ilgili çalışmalarından söz edilebilir.
Belirli bir giriş kuvvetini, en az üç basit makineden oluşan bir bileşik makineye uygulayarak çıkış kuvvetinin büyüklüğünü artıracak bir tasarım yapar.

Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önemi kavrayabilme.


Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önem belirtilerek, Atatürk’ün bilim ve teknoloji konusundaki sözlerine örnekler verilecektir.

Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
Basit makinelerle ilgili matematiksel bağıntılara girilmeden öğrencilerin basit makineleri tanımaları ve bunların sağladığı kolaylıkları fark etmeleri sağlanmalıdır.

Basit makinelerin bize fazladan bir enerji sağlamadığı, yani enerji üretmedikleri, aksine sürtünmeden dolayı enerji kaybına yol açtığı vurgulanmalıdır.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethederken gemilerin Haliç’e nasıl indirildiği ve Arşimet’in basit makinelerle ilgili çalışmalarından söz edilebilir.
BSB
Kurduğu hipotezi sınamaya yönelik bir deney önerir.

Cetvel, termometre, tartı aleti ve zaman ölçer gibi ölçme araçlarını tanır.

Büyüklükleri,uygun ölçme araçları kullanarak belirler.

Büyüklükleri, birimleri ile ifade eder.

Gözlem ve ölçüm sonucunda elde edilen arastırmanın amacına uygun verileri yazılı ifade, resim, tablo ve çizim gibi çeşitli yöntemlerle kaydeder.

FTTÇ
Teknolojik tasarımın tasarım özelliklerini belirlemek, ön tasarım ve iş bölümü yapmak, model ve simülasyondan faydalanmak, deneme üretimi ve ürünün değerlendirilmesi gibi çeşitli aşamalardan olusan bir süreç olduğunu anlar.

Teknoloji ürünleri geliştirmede ;hayal gücü, yaratıcı düşünme, kültür ve gelenekler, matematiksel bilgi, doğanın işleyişi hakkında fen yoluyla elde edilen bilgiler ile insanların fark edebilme ve kaynağı ne olursa olsun baslangıçta tamamen ilişkisiz görünebilen bilgi, olgu ve malzemeleri bir teknolojik ürün yapmak amacıyla bir araya getirebilme yeteneği gibi birçok kaynaktan yararlanıldığını anlar.
Farklı basit makine çeşitlerini araştırarak basit makinelerin geçmişte ve günümüzde insanlığa sunduğu yararları değerlendirir.

Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önemi kavrayabilme.
Atatürk’ün bilim ve teknolojiye verdiği önem belirtilerek, Atatürk’ün bilim ve teknoloji konusundaki sözlerine örnekler verilecektir.

Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
Atatürk’ün bilim ve teknoloji konusundaki sözlerine örnekler(‘ Ben, manevî miras olarak hiç bir âyet, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevî mirasım ilim ve akıldır.’gibi) verilmelidir.

Öğrencilerin, araştırma yoluyla vida, çıkrık, keski, tekerlek vb. basit makineleri tanımaları sağlanır.

Basit makinelerin bize fazladan bir enerji sağlamadığı, yani enerji üretmedikleri, aksine sürtünmeden dolayı enerji kaybına yol açtığı vurgulanmalıdır.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethederken gemilerin Haliç’e nasıl indirildiği ve Arşimet’in basit makinelerle ilgili çalışmalarından söz edilebilir.

Basit makinelerle ilgili matematiksel bağıntılara girilmeden öğrencilerin basit makineleri tanımaları ve bunların sağladığı kolaylıkları fark etmeleri sağlanmalıdır.

FTTÇ
Teknolojinin aynı konuda tarih içinde farklılıklar gösterdiğini, değişim geçirdiğini ve yeni geliştirilen teknoloji ürünlerinin öncekilerden izler taşıdığını fark eder ve bu durumu örneklerle açıklar.

Bilimin ve teknolojinin gelişmesinde önemli bir sürükleyici gücün bireysel, toplumsal ve çevresel ihtiyaçlar olduğunu fark eder.

Bireyin teknoloji gelistirirken veya kullanırken sonuçları hakkında kendine, topluma, çevreye ve yasalara karşı sorumluluk hissetmesi gerektiğini anlar.

Fen ve teknolojiye dayalı mesleklere ve bu mesleklerde çalışan kişilere (kadın ve erkek), olabildiğince kendi yakınları veya tanıdıkları arasından örnek verir.

Tutum ve Değer
Denemeye sürekli isteklidir (İç motivasyonu vardır.).
Demokratik süreçlere güven duyar.
Mantığa, bilime ve teknolojiye güven duyar.
İnsanlığın refahına katkı sağlayan gelismeleri ve kişileri takdir eder.
Temiz ve sağlıklı yaşamaya gayret eder ve/veya böyle yaşayanları takdir eder.
Kendisine ve çevresine saygılı davranır (Gürültü yapmaz, çevresine zarar vermez, başkalarının hakkını çiğnemez, âdil ve dürüsttür.).

Tasarladığı bileşik makinenin uzun süre kullanıldığında, en çok hangi kısımlarının ne şekilde aşınacağını tahmin eder. Basit Makineleri Tanıyor muyuz?

Basit Makinelere Hayatımızdan Örnekler Verelim
BSB
Gözlem, çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar hakkında fikir öne sürer.

FTTÇ
Teknolojik ürünlerin; çoğu zaman bütünü oluşturan parçalardan oluştuğunu ve bu parçaların zaman içinde dış etkenlerle veya birbirleriyle etkileşimleri sonucu asındığını veya tahribata uğradığını fark eder.
12.12 / 17.12 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Sürtünen yüzeylerin ısındığını deneylerle gösterir.
  • Mekanik Enerjinin Isıya Dönüşümü
  • Enerji ve Sürtünme Kuvveti
  • Sürtünmeli Sistemlerde Enerji Dönüşümleri
  • Sürtünme Kuvvetinin Avantajları ve Dezavantajları
  • Hava Direnci
  • Su Direnci
  • Alıştırmalar - Enerji ve Sürtünme Kuvveti
  • Özet - Enerji ve Sürtünme Kuvveti
Neden Daha Az Yol Aldı? Kinetik Enerjide Neden Azalma Oldu?
Öğrenciler bir eğik düzlemi öncelikle beton zemin üzerine koyarak eğik düzlemin en üst noktasından bir oyuncak arabayı serbest olarak bırakırlar. Oyuncak arabanın eğik düzlemi terk ettikten sonra ne kadar yol aldığını ölçerler. Öğrenciler daha sonra bu işlemi aynı oyuncak araba ve eğik düzlemi kullanarak farklı zeminlerde (toprak, halı vb.) tekrar ederek sonuçları karşılaştırırlar. Eğik düzlemi aynı süratle terk eden oyuncak arabanın farklı zeminlerde neden farklı yollar aldığını tartışırlar.
Sürtünme kuvveti ile ilgili matematiksel bağıntılara girilmemelidir.

Atmosfere giren meteorların yeryüzüne düşerken kütlelerinin neden değiştiğinden söz edilebilir.
BSB
Kurduğu hipotezi sınamaya yönelik bir deney önerir.
Sürtünme kuvvetinin, kinetik enerjide bir azalmaya sebep olacağını fark eder. Neden Daha Az Yol Aldı? Kinetik Enerjide Neden Azalma Oldu?
Öğrenciler bir eğik düzlemi öncelikle beton zemin üzerine koyarak eğik düzlemin en üst noktasından bir oyuncak arabayı serbest olarak bırakırlar. Oyuncak arabanın eğik düzlemi terk ettikten sonra ne kadar yol aldığını ölçerler. Öğrenciler daha sonra bu işlemi aynı oyuncak araba ve eğik düzlemi kullanarak farklı zeminlerde (toprak, halı vb.) tekrar ederek sonuçları karşılaştırırlar. Eğik düzlemi aynı süratle terk eden oyuncak arabanın farklı zeminlerde neden farklı yollar aldığını tartışırlar.
Sürtünme kuvveti ile ilgili matematiksel bağıntılara girilmemelidir.

Atmosfere giren meteorların yeryüzüne düşerken kütlelerinin neden değiştiğinden söz edilebilir.
BSB
Verilen bir olaydaki bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini denenebilir bir önerme şeklinde ifade eder.

Kurduğu hipotezi sınamaya yönelik bir deney önerir.

Basit araştırmalarda gerekli malzeme, araç ve gereçleri seçerek emniyetli ve etkin bir şekilde kullanır.

Hipotezle ilgili olan değişkenlerin dısındaki değişkenleri sabit tutar.

Bağımsız değişkeni değiştirerek bağımlı değişken üzerindeki etkisini belirler.
Kinetik enerjideki azalmayı enerji dönüşümüyle açıklar. Neden Daha Az Yol Aldı? Kinetik Enerjide Neden Azalma Oldu?
Öğrenciler bir eğik düzlemi öncelikle beton zemin üzerine koyarak eğik düzlemin en üst noktasından bir oyuncak arabayı serbest olarak bırakırlar. Oyuncak arabanın eğik düzlemi terk ettikten sonra ne kadar yol aldığını ölçerler. Öğrenciler daha sonra bu işlemi aynı oyuncak araba ve eğik düzlemi kullanarak farklı zeminlerde (toprak, halı vb.) tekrar ederek sonuçları karşılaştırırlar. Eğik düzlemi aynı süratle terk eden oyuncak arabanın farklı zeminlerde neden farklı yollar aldığını tartışırlar.
Sürtünme kuvveti ile ilgili matematiksel bağıntılara girilmemelidir.

Atmosfere giren meteorların yeryüzüne düşerken kütlelerinin neden değiştiğinden söz edilebilir.

Sürtünmenin etkisiyle kinetik enerjinin ısı, ses ve ışık enerjilerine dönüşümünden bahsedilir.
Hava ve su direncinin de kinetik enerjide bir azalmaya neden olacağı genellemesini yapar. Neden Daha Az Yol Aldı? Sürtünme kuvveti ile ilgili matematiksel bağıntılara girilmemelidir.

Atmosfere giren meteorların yeryüzüne düşerken kütlelerinin neden değiştiğinden söz edilebilir.
Sürtünme kuvvetinin az veya çok olmasının gerekli olduğu yerleri araştırır ve sunar. Türkçe dersi “Okuma” dil becerisi, “Konusma”dil becerisi, “Yazma” dil becerisi ile ilişkilendirilir. Neden Daha Az Yol Aldı? Sürtünme kuvveti ile ilgili matematiksel bağıntılara girilmemelidir.

Atmosfere giren meteorların yeryüzüne düşerken kütlelerinin neden değiştiğinden söz edilebilir.

BSB


Gözlem ve araştırmaları ve elde ettikleri sonuçları sözlü, yazılı ve/veya görsel malzeme kullanarak uygun şekillerde sunar ve paylaşır.

18.12 / 22.12 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Bazı maddelerin veya cisimlerin birbirlerine temas ettirildiğinde elektriklenebileceğini fark eder.
  • Elektriklenme
  • Elektrik Yükü
  • Dokunma ile Elektriklenme
  • Etkiyle Elektriklenme
  • Yüklü Cisimler Arasındaki Etkileşimler
  • Topraklama
  • Alıştırmalar -  Elektriklenme
  • Özet - Elektriklenme
Aynı yolla elektriklendikten sonra aynı cins iki maddenin birbirlerini dokunmadan ittiğini, farklı cins iki maddenin ise birbirlerini dokunmadan çektiğini deneyerek keşfeder. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Cisimleri Elektrikleyelim
Öğrenciler, yünlü bir kazağa sürttükleri bir balonu cama veya duvara yaklaştırdıklarında neler olabileceği hakkında tahminlerde bulunur ve tahminlerini test ederler. Sonra öğrenciler iki gruba ayrılır. 1. Gruptaki öğrenciler, ebonit çubuğu veya plastik bir tarağı yünlü bir kumaşa; 2. Gruptaki öğrenciler ise cam bir çubuğu, ipek bir kumaşa sürter. Sonra gruplar ebonit ve cam çubukları, alüminyum folyodan yapılmıs iple astıkları küçük toplara dokundurmadan yaklastırır. Gruplar gözlemlerini karşılastırarak tartışır. Daha sonra öğrenciler, üç gruba ayrılır. 1. grup yünlü kumaşa sürttükleri ve ortalarından iple bağlı iki plastik çubuğun sürtülen taraflarını birbirine yaklaştırarak gözlemlerini kaydeder. 2. grup, aynı denemeyi iki cam çubuğu ipek kumaşa sürterek; 3. grup ise bir plastik çubuğu, yünlü kumaşa ve bir cam çubuğu ipek kumaşa sürterek tekrarlar. Bu etkinlik sonucunda her bir grup kaydettiği gözlem sonuçlarını birleştirerek bir tablo oluşturur. Bu tablodan yola çıkarak öğrenciler, aynı ve farklı cins maddelerin elektriklendikten sonra birbirleri ile etkileşme durumlarını ifade eden genel bir yargıya varır.
Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
BSB
Olmuş olayların sebepleri hakkında gözlemlere dayanarak açıklamalar yapar.

Gözlem, çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar hakkında fikir öne sürer.

İşlenen verileri ve oluşturulan modeli yorumlar.

Elde edilen bulgulardan desen ve ilişkilere ulaşır.
Deneysel sonuçlara dayanarak iki cins elektrik yükü olduğu sonucuna varır. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla

Cisimleri Elektrikleyelim
Öğrenciler, yünlü bir kazağa sürttükleri bir balonu cama veya duvara yaklaştırdıklarında neler olabileceği hakkında tahminlerde bulunur ve tahminlerini test ederler. Sonra öğrenciler iki gruba ayrılır. 1. gruptaki öğrenciler, ebonit çubuğu veya plastik bir tarağı yünlü bir kumaşa; 2. gruptaki öğrenciler ise cam bir çubuğu, ipek bir kumaşa sürter. Sonra gruplar ebonit ve cam çubukları, alüminyum folyodan yapılmıs iple astıkları küçük toplara dokundurmadan yaklastırır. Gruplar gözlemlerini karşılastırarak tartışır. Daha sonra öğrenciler, üç gruba ayrılır. 1. grup yünlü kumaşa sürttükleri ve ortalarından iple bağlı iki plastik çubuğun sürtülen taraflarını birbirine yaklaştırarak gözlemlerini kaydeder. 2. grup, aynı denemeyi iki cam çubuğu ipek kumaşa sürterek; 3. grup ise bir plastik çubuğu, yünlü kumaşa ve bir cam çubuğu ipek kumaşa sürterek tekrarlar. Bu etkinlik sonucunda her bir grup kaydettiği gözlem sonuçlarını birleştirerek bir tablo oluşturur. Bu tablodan yola çıkarak öğrenciler, aynı ve farklı cins maddelerin elektriklendikten sonra birbirleri ile etkileşme durumlarını ifade eden genel bir yargıya varır.

Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.

BSB
Elde edilen bulgulardan desen ve ilişkilere ulaşır.

Elektrik yüklerinin pozitif (+) ve negatif (-) olarak adlandırıldığını belirtir. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
Aynı elektrik yüklerinin birbirini ittiğini, farklı elektrik yüklerinin ise birbirini çektiğini ifade eder. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
Negatif ve pozitif yüklerin birbirine eşit olduğu cisimleri, nötr cisim olarak adlandırır. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
Yüklü bir cismin başka bir cisme dokundurulunca onu aynı tür yükle yükleyebileceğini ve bu cisimlerin daha sonra birbirini itebileceğini deneyerek keşfeder. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Dokundur ve Gör
Öğrenciler, “Elektriklenen cisimler birbirlerine dokundurulduğunda acaba nasıl davranır?” sorusuna ilişkin tahminlerde bulunur. Daha sonra elektriklediği bir ebonit çubuğu (plastik çubuğu) küçük bir top hâline getirip iple astığı bir alüminyum folyoya yaklaştırır. Yaklaştırma esnasında alüminyum topun hareketini tahmin eder. Topun plastik çubuğa değdikten sonraki hareketini gözlemler. Ön bilgilerini de kullanarak topun çubuğa değmeden önceki ve değdikten sonraki her iki durumunu yorumlamaya çalışır.
Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
BSB
Olmuş olayların sebepleri hakkında gözlemlere dayanarak açıklamalar yapar.

Gözlem, çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar hakkında fikir öne sürer.

İşlenen verileri ve oluşturulan modeli yorumlar.

Elde edilen bulgulardan desen ve ilişkilere ulaşır.
Elektriklenme olaylarında cisimlerin negatif yük alış-verişi yaptığını ve cisimler üzerinde pozitif veya negatif yük fazlalığı (yük dengesizliği) oluştuğunu ifade eder. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Negatif yüklerin elektronlar, pozitif yüklerin ise protonlar olduğu “Maddenin Yapısı ve Özellikleri” ünitesinde verilecektir.

Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
Yüklü cisimlerden toprağa, topraktan yüklü cisimlere negatif yük akışını “topraklama” olarak adlandırır. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Haydi Yükler Toprağa!
Öğrenciler, yün kumasa sürterek yükledikleri bir balonu elektroskobun topuzuna dokundurmadan yaklaştırır. Yaprağın hareketini gözlemleyerek gözlem sonucunu kaydeder. Daha sonra balonu uzaklaştırmadan yaprakların bulunduğu metal çubuğun en alt ucuna dokunarak yaprağın hareketini gözlemleyerek sonuçlarını kaydederler. Önce ellerini çeker, bir süre sonra da balonu uzaklastırırlar. Yine elektroskobun yaprağının hareketini gözlemleyerek sonuçlarını tartısır ve yorumlarlar. Öğrenciler bu etkinliğin sonucunda elektroskobun yapraklarına ellerini dokundurduklarında basit bir topraklama yaptıklarının farkına varırlar.
Toprağın yani yerkürenin aslında çok büyük bir nötr cisim olduğu hatırlatılmalıdır.

Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
Cisimlerin birbirine dokundurulmadan etki ile elektriklenerek zıt yükle yüklenebileceğini deneyerek keşfeder. Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla

Haydi Yükler Toprağa!
Öğrenciler, yün kumaşa sürterek yükledikleri bir balonu elektroskobun topuzuna dokundurmadan yaklaştırır. Yaprağın hareketini gözlemleyerek gözlem sonucunu kaydeder. Daha sonra balonu uzaklaştırmadan yaprakların bulunduğu metal çubuğun en alt ucuna dokunarak yaprağın hareketini gözlemleyerek sonuçlarını kaydederler. Önce ellerini çeker, bir süre sonra da balonu uzaklaştırırlar. Yine elektroskobun yaprağının hareketini gözlemleyerek sonuçlarını tartışır ve yorumlarlar. Öğrenciler bu etkinliğin sonucunda elektroskobun yapraklarına ellerini dokundurduklarında basit bir topraklama yaptıklarının farkına varırlar.

Cisimleri etki ile yüklemek için topraklama yapılması gerektiği vurgulanmalıdır.

Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
BSB
Olmuş olayların sebepleri hakkında gözlemlere dayanarak açıklamalar yapar.

Gözlem, çıkarım veya deneylere dayanarak geleceğe yönelik olası sonuçlar hakkında fikir öne sürer.

İşlenen verileri ve oluşturulan modeli yorumlar.

Elde edilen bulgulardan desen ve ilişkilere ulaşır.
23.12 / 24.12 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Elektroskopun ne işe yaradığını, tasarladığı bir araç üzerinde gösterir.
  • Elektroskop
  • Alıştırmalar -  Elektroskop
  • Özet - Elektroskop
Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla

Bir Elektroskop Yapalım
Öğrenciler, cisimlerin yüklü olup olmadığını ve yüklü ise yüklerinin türü hakkında nasıl yorum yapılabileceğini test etmek için basit araç ve gereçlerle (alüminyum folyo yaprakları, kavanoz, çivi vb.) bir elektroskop yapar. Yüklediği cisimleri yaptığı elektroskopun topuzuna önce yaklastırır, sonra dokundurur. Her denemede gözlem sonuçlarını kaydeder. Daha sonra sınıfa gerçek bir elektroskop getirilir. Öğrencilerden kendi elektroskopları ile gerçek elektroskobu karşılaştırmaları istenir.

Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
FTTÇ
Birçok teknolojik ürün veya sistemin sorun, gereksinim veya talepleri karşılamak amacıyla geliştirilebileceğini; ancak teknolojinin daima her sorun veya gereksinime yönelik mutlak çözümler üreterek bunları ortadan kaldıramayacağını anlar.
25.12 / 25.12 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Yüklü cisimlerden toprağa, topraktan yüklü cisimlere negatif yük akışını “topraklama” olarak adlandırır.
  • Yıldırım
  • Alıştırmalar -  Günlük Yaşamda Elektriklenme
  • Özet - Günlük Yaşamda Elektriklenme
Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Haydi Yükler Toprağa!
Öğrenciler, yün kumasa sürterek yükledikleri bir balonu elektroskobun topuzuna dokundurmadan yaklaştırır. Yaprağın hareketini gözlemleyerek gözlem sonucunu kaydeder. Daha sonra balonu uzaklaştırmadan yaprakların bulunduğu metal çubuğun en alt ucuna dokunarak yaprağın hareketini gözlemleyerek sonuçlarını kaydederler. Önce ellerini çeker, bir süre sonra da balonu uzaklastırırlar. Yine elektroskobun yaprağının hareketini gözlemleyerek sonuçlarını tartısır ve yorumlarlar. Öğrenciler bu etkinliğin sonucunda elektroskobun yapraklarına ellerini dokundurduklarında basit bir topraklama yaptıklarının farkına varırlar.
Toprağın yani yerkürenin aslında çok büyük bir nötr cisim olduğu hatırlatılmalıdır.

Sürtünme, elektriklenmeyi kolaylaştırıcı (etkileşme yüzeyini artıran) bir etkendir. Burada önemli olan temas yüzeyidir. Bu nedenle öğrenciler “Elektriklenme sürtünme ile olusur.” kavram yanılgısına düşmemelidir.

Elektriklenme konusundaki (+), (-) sembolleri matematikteki toplama ve çıkarma işlemleri ile karıştırılmamalıdır.

Elektriklenme ile ilgili etkinlikler nemli ortamlarda sonuç vermediğinden kuru bir ortam tercih edilmelidir.
Elektriklenmenin teknolojideki ve bazı doğa olaylarındaki uygulamaları hakkında örnekler vererek tartışır. Afetten Korunma ve Güvenli Yaşam
Yıldırımdan korunma yollarını sıralar.
Tahmin Et-Gözlemle-Açıkla Yıldırımdan Korunalım
Öğrenciler, günlük yaşamda elektriklenmenin uygulamaları (fotokopi makineleri, çakmaklar, paratonerler vb.) ile ilgili araştırma yapar. Bir doğa olayı olan “yıldırım düşmesi” konusunda bilgi edinerek korunma yolları ve binalardaki paratonerlerin önemi ile ilgili araştırmalarda bulunur.Araştırma sonuçlarını arkadaşlarına sunarlar.
FTTÇ
Birçok teknolojik ürün veya sistemin sorun, gereksinim veya talepleri karsılamak amacıyla gelistirilebileceğini; ancak teknolojinin daima her sorun veya gereksinime yönelik mutlak çözümler üreterek bunları ortadan kaldıramayacağını anlar.
26.12 / 01.01 Haftası Yıllık Planı
Kazanımlar Vitamin'deki Yeri Ders İçi, Diğer Derslerle ve Ara Disiplinlerle İlişkilendirme Belirli Gün ve Haftalar ve Atatürkçülük Ölçme ve Değerlendirme Etkinlik Örnekleri Açıklamalar Temel Beceriler
Elektrik akımının bir çeşit enerji aktarımı olduğunun farkına varır.
  • Akım ve Ampermetre
  • Piller ve Elektrik Akımı
  • Elektrik Devreleri
  • Gerilim
  • Voltmetre
  • Alıştırmalar - Akım ve Gerilim
  • Özet - Akım ve Gerilim
Elektrik enerjisi kaynaklarının, devreye elektrik akımı sağladığını ifade eder.
Elektrik devrelerinde akımın oluşması için kapalı bir devre olması gerektiğini fark eder.
Bir elektrik devresindeki akımın yönünün üretecin pozitif kutbundan, negatif kutbuna doğru kabul edildiğini ifade eder ve devre şeması üzerinde çizerek gösterir.
Ampermetrenin devreye nasıl bağlanacağını devreyi kurarak gösterir.
Basit elektrik devrelerindeki elektrik akımını ölçmek için ampermetre kullanır ve akım biriminin amper olarak adlandırıldığını ifade eder.
Gerilimi, bir iletkenin iki ucu arasında akım oluşmasına neden olabilecek enerji farkının bir göstergesi olarak ifade eder.
Voltmetrenin devreye nasıl bağlanacağını devreyi kurarak gösterir. El El Üstünde Devredeki Akımı ve Gerilimi Ölçelim
Öğrenciler, sınıfa getirilen farklı pillerin üzerinde yazan gerilim değerlerini voltmetre kullanarak ölçebileceklerini test eder. Daha sonra öğrenciler, basit bir elektrik devresindeki akımı ampermetre ile, ampulün uçları arasındaki gerilimi ise voltmetre ile ölçer. Öğrenciler böylece ampermetre ve voltmetrenin ne işe yaradığını, ne şekilde kullanıldığını test eder.
Voltmetrenin iki uç arasındaki gerilimi, ampermetrenin ise iletkenin üzerinden geçen akımı ölçtüğünden farklı bağlandığı vurgulanmalıdır.

Öğrencilere, konunun tarihsel gelişimi ile ilgili bir okuma metni verilerek akımın yönünün negatif yüklerin akış yönünün tersi olarak kabul edildiği verilmelidir.

Şehir geriliminin ölçümünün tehlikeli olacağı vurgulanmalıdır.
BSB
Basit araştırmalarda gerekli malzeme, araç ve gereçleri seçerek emniyetli ve etkin bir şekilde kullanır.